Initiatiefvoorstel D66 Lisse bescherming momumentale bomen

Datum voorstel    :           7 juni 2004

Agendapunt        :           7  - (besluitvormend, maximaal 30 minuten)

Voorstelnummer   :           66

Vergadering        :           24 juni 2004

Aan de raad van de gemeente Lisse                                                      

Voorstel

Wat willen we bereiken

Met het vaststellen van de Bomenverordening Lisse 2004 worden de geregistreerde monumentale bomen (zowel gemeentelijk als particulier) beschermd.

Bomen hebben een grote waarde voor de (meeste) inwoners van Lisse. Dit blijkt bv. uit de positieve verhalen die zij over bomen kunnen vertellen maar ook uit de vele reacties die de kap of verminking van een boom in de regel uitlokt. Monumentale bomen vertellen, net als de monumentale gebouwen iets over de geschiedenis van Lisse.

Door hun leeftijd, die zonder probleem meerdere menselijke generaties kan beslaan, vormen ze een verbinding tussen het verleden en het heden. Het zijn onze “levende” monumenten.

Wat gaan we daarvoor doen

De bescherming van bomen is nu verankerd in de vigerende Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Op grond van deze APV is voor monumentale bomen momenteel echter geen extra bescherming geregeld. Dat vinden wij ongewenst. Vooral bij (nieuw)bouwprojecten, en herinrichtingsplannen blijkt er regelmatig behoefte aan een stringent(er) juridisch beleidskader, teneinde de gewenste bescherming beter te kunnen waarborgen. 

Jurisprudentie over bescherming van monumentale bomen leert ons, dat een bomenverordening een uitstekend juridisch instrument is om bijzondere bomen de gewenste extra bescherming te bieden. Hierbij is het (juridisch) noodzakelijk, dat de verordening ondersteund wordt door een register van monumentale bomen.

Naar aanleiding van de opiniërende behandeling tijdens de raadsvergadering van januari 2004 is het initiatiefvoorstel op een aantal belangrijke onderdelen aangepast.

Concreet gaat het om:

1.      het aantal monumentale bomen (rangorde)

2.      de relatie met de monumentenverordening

3.      financiële paragraaf

ad. 1

Inmiddels is de inventarisatie van monumentale bomen door de gemeentelijke plantsoendienst afgerond. Hierbij is de monumentale waarde, in onderlinge samenhang met hun omgeving, nader beschreven. Tevens is hierbij een puntensysteem gehanteerd waarmee punten aan monumentale bomen zijn toegekend teneinde een bepaalde rangorde te kunnen aanbrengen. Uit de zorgvuldig uitgevoerde inventarisatie blijkt, dat er in Lisse 475 monumentale bomen staan, waarvan 324 in particulier eigendom. Door het gehanteerde puntensysteem komen er 137 bomen (toppers) in aanmerking voor de voorgestelde stimuleringsbijdrage. Het bomenboek van de vereniging Oud Lisse heeft bij de inventarisatie als referentiekader gediend.

Daarnaast zijn de volgende criteria gehanteerd voor opname in het register:

1.      Monumentale waarde (boom is ouder dan 50 jaar; beïnvloedt de wijde omgeving met zijn beeldbepalende       karakter)

2.      Cultuurhistorische betekenis (bv. herdenkingsboom)

3.      Dendrologische betekenis (soort en/of variëteit in combinatie met leeftijd, grootte en zeldzaamheid)

4.      Natuurwaarde (de boom biedt bv. plaats aan zeldzame dier- of plantensoorten)

5.      Zeldzaamheid (bv. de hoogste, dikste, oudste boom)

6.      Geadopteerd (bv. door een school of bedrijf)

Het register monumentale bomen wordt om de 10 jaar door het college geactualiseerd. 

ad. 2

Teneinde de bescherming van (monumentale) bomen voor alle betrokken partijen overzichtelijk en begrijpelijk te houden is er voor gekozen om de gewenste bescherming te verankeren in één verordening: de bomenverordening Lisse 2004.

ad. 3

Inmiddels is duidelijk geworden, dat het in dit stadium niet mogelijk is om een goede raming te maken van de structurele lasten, omdat ervaringgegevens domweg ontbreken. Daarom stellen wij voor om gedurende 2 jaar bij wijze van experiment de voorgestelde regeling in het kader van extra (duurzaam) onderhoud uit te voeren. Daarna volgt er een evaluatie die zal moeten uitwijzen welke structurele lasten met deze vorm van extra onderhoud gemoeid zijn.

Extra (duurzaam) onderhoud

Vanwege het bijzondere karakter van monumentale bomen is het zeer gewenst om middels extra onderhoud te streven naar een optimale levensduur. Het gaat hierbij vaak om  maatregelen die noodzakelijk zijn voor het duurzaam instandhouden van deze waardevolle bomen. Vandaar dat particuliere eigenaren een beroep moeten kunnen doen op de gemeente. Hierbij denken wij aan het verlenen van ondersteunende hand- en spandiensten door de gemeentelijke plantsoendienst, en het toekennen van een stimuleringsbijdrage van 25% in de eventuele instandhoudingskosten.

Speciale webpagina ‘Bomen van Lisse’

Veel inwoners hebben behoefte aan tijdige en adequate informatie met betrekking tot het  (ingrijpend) onderhoud en beheer van (monumentale) bomen. Naast de mogelijkheid van publicatie via de gemeentelijke rubriek in het lokale weekblad, vinden wij de gemeentelijke website hiervoor een bij uitstek geschikt medium. Daarom stellen wij voor om op de gemeentelijke website een speciale webpagina ‘Bomen van Lisse’ te ontwikkelen, teneinde alle relevante informatie met betrekking tot het lokale bomenbeleid en –beheer structureel en duurzaam te kunnen publiceren.

Wat mag dat gaan kosten

Voor de uitvoering van bedoeld experiment worden de incidentele kosten geraamd op € 5000,-.

De D66-fractie

C.A. Verburg                                 E.H.F. Takken

Fractievoorzitter D66                      Raadslid D66

Kanttekeningen

Zoals bekend is de gemeente Lisse sinds kort uitgerust met een geautomatiseerd Geografisch Informatie Systeem, het zgn. GIS, waarvoor de laatste jaren de nodige financiële inspanningen zijn gepleegd.  Dit geavanceerde systeem leent zich uitstekend voor het digitaal vastleggen van de (royale) standplaats van monumentale bomen. Hierdoor ontstaat de unieke mogelijkheid om in voorkomend geval van (nieuw)bouwprojecten, reconstructies van wegen en herinrichtingsplannen het GIS te raadplegen op de aanwezigheid van monumentale bomen. Op deze wijze wordt een optimale afstemming bereikt bij de voorbereiding en uitvoering van ingrijpende (bouw)plannen, reconstructies van wegen en herinrichtingsplannen. 

Financiële aspecten 

Voor de uitvoering van bedoeld experiment worden de incidentele kosten geraamd op € 5000,-. Gezien de financiële positie van onze gemeente stellen wij voor om de dekking van deze kosten te betrekken bij de behandeling van de (meerjaren)begroting 2005 – 2008, teneinde terzake een zorgvuldige en integrale afweging te kunnen maken. 

In die situaties dat rechtstreeks een beroep wordt gedaan op de plantsoendienst wordt er, totdat het tegendeel blijkt, van uitgegaan dat dit binnen bestaande personele capaciteit kan worden opgevangen.

Uitvoering en communicatie

1.  De bevoegdheid tot het vaststellen van het register van monumentale bomen is (middels het bepaalde in artikel 14 van de verordening) geattribueerd aan het college.
Op de aanwijzingsprocedure van het college is de algemene regelgeving en in het bijzonder de voorbereidingsprocedure als omschreven in Afdeling 3.4 van de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB) van toepassing. Dientengevolge worden belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om hun zienswijzen/bedenkingen terzake de aanwijzing naar voren te brengen. Vervolgens neemt het college een definitief besluit. 

2.  Adequate voorlichting en een zorgvuldige informatievoorziening aan bewoners en direct belanghebbenden vormen een belangrijke randvoorwaarde (kader) bij de vaststelling van het register monumentale bomen en het beleidskader inzake beheer en onderhoud. Veel inwoners hebben behoefte aan tijdige en adequate informatie met betrekking tot het (ingrijpend) onderhoud en beheer van (monumentale) bomen. Naast de mogelijkheid van publicatie via de gemeentelijke rubriek in het lokale weekblad, vinden wij de gemeentelijke website hiervoor een bij uitstek geschikt medium.

Evaluatie

Na 2 jaar wordt het vastgestelde beleid inzake bescherming van monumentale bomen geëvalueerd.